Het pensioenstelsel is redelijk in gewikkeld in Nederland. Er zijn in ons kleine landje 310 pensioenfondsen geregistreerd in het register van de Nederlandse Bank. Dat is best veel. Als zogenaamd tweede pijler zijn pensioenfondsen in het leven geroepen om voor een aanvulling te zorgen voor de door overheidswege verstrekte AOW. De AOW (Algemene Ouderdomswet) is een basispensioen van de Rijksoverheid. Ooit in het leven geroepen door vadertje Drees. Die heeft er overigens zelf uitbundig gebruik van heeft gemaakt, hij werd 102 jaar oud.

Als tweede pijler werden pensioenfondsen in het leven geroepen. Die zijn bij wet gebonden aan een bedrijf of bedrijfstak. De premie wordt opgebracht door de werknemer en werkgever. Hoe die verhouding ligt verschilt bij pensioenfonds. Pensioenfondsen zijn hiermee een welkome aanvulling op de AOW. Daarmee is ook het grootte voordeel van pensioenfondsen benoemd.

Nadelen zijn dat wanneer een werknemer van baan verandert niet meer mag meedoen bij zijn pensioenfonds. Hij moet verplicht gaan deelnemen aan het pensioenfonds wat bij zijn nieuwe werkgever hoort. Het is wel mogelijk om het opgebouwde bedrag van het vorige pensioenfonds over te hevelen naar het nieuwe fonds, maar dat is een langdurig ingewikkeld proces. Ook is er vaak een maximum gesteld aan het pensioenfonds en moet er bijverzekerd worden als het salaris boven de norm uitkomt.

De laatste jaren hebben de pensioenfondsen het moeilijk. Er moet meer worden opgebracht door een kleinere groep en in de beleggingen hebben ze geen gelukkige hand gehad. De Nederlandse Bank houdt toezicht en neemt regelmatig maatregel. Er zijn inmiddels pensioenfondsen die de uitkering aan gepensioneerden naar beneden hebben moeten bij stellen.

Er lijkt nu een grote wijziging op komst. DNB heeft Aegon toestemming gegeven om een algemeen pensioenfonds op te richten die niet gebonden is aan een bedrijf of bedrijfstak. https://www.stappensioen.nl

Een algemeen pensioenfonds kan meerdere pensioenregelingen naast elkaar uitvoeren. Meerdere werkgevers uit verschillende sectoren kunnen zich aansluiten en hun pensioenregeling financieel gescheiden laten uitvoeren. De verwachting is dat andere verzekeraars ook snel met een dergelijke verzekering komen.

Dat zou best eens een mooie ontwikkeling kunnen zijn. Persoonlijk heb ik niet zo heel veel vertrouwen in de gevestigde pensioenfondsen. Ze worden veelal bestuurd door een combinatie van werkgevers en werknemers waarbij de vakverenigingen in flinke vinger in de pap hebben. En in mijn opinie zijn vakverenigingen niet de meest vooruitstrevende organisaties. Adequaat inspelen op de sterk veranderende omstandigheden is niet hun sterkste kant.

Het zou wel eens zo kunnen zijn dat een commercieel bedrijf beter in staat is om de pensioenfondsen naar een volgend level te helpen. Professioneler beleggen van de ingelegde gelden en flexibeler in hoe deel te nemen. Meer maatwerk. Het geeft werkgever en werknemers de mogelijkheid om pensioenfonds meer naar eigen inzicht te in te richten..

De vraag is alleen nog hoeveel er aan de strijkstok blijft hangen.

Frits Smits – Juni 2016